ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ, ΟΠΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΜΕΝΗΣ ΗΜΕΡΑΣ: ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΟΜΩΝ;
Σύγχρονες υποδομές ή μια πόλη γεμάτη μπαλώματα; Οι εργασίες για φυσικό αέριο και οπτικές ίνες αλλάζουν τη Βέροια, όμως η ανησυχία για την επόμενη ημέρα μεγαλώνει.
Η Βέροια ζει ίσως τη μεγαλύτερη περίοδο παρεμβάσεων στο υπόγειο δίκτυο υποδομών των τελευταίων δεκαετιών. Σε κάθε γειτονιά, σε κεντρικές αρτηρίες αλλά και σε μικρότερους δρόμους, τα συνεργεία εργάζονται καθημερινά για την ανάπτυξη νέων δικτύων φυσικού αερίου και οπτικών ινών. Πρόκειται για έργα που, όταν ολοκληρωθούν, αναμένεται να ενισχύσουν την ενεργειακή και ψηφιακή υποδομή της πόλης, δημιουργώντας προϋποθέσεις για καλύτερες υπηρεσίες προς πολίτες και επιχειρήσεις.
Η ανάγκη εκσυγχρονισμού των υποδομών δεν αμφισβητείται από κανέναν. Αντίθετα, θεωρείται αναγκαία προϋπόθεση για την ανάπτυξη μιας σύγχρονης πόλης. Εκείνο που προκαλεί έντονο προβληματισμό είναι ο τρόπος με τον οποίο εξελίσσονται οι εργασίες, η έλλειψη συντονισμού που καταγγέλλεται από τη δημοτική αρχή και κυρίως το ερώτημα για το πώς θα παραδοθεί το οδικό δίκτυο όταν αποχωρήσουν τα συνεργεία.
Η εικόνα που συναντά σήμερα κανείς στη Βέροια είναι χαρακτηριστική μιας πόλης που βρίσκεται σε διαρκή εργοταξιακή φάση. Σκαμμένοι δρόμοι, προσωρινές αποκαταστάσεις, κυκλοφοριακές ρυθμίσεις και εργοτάξια αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινότητας. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι εργασίες επηρεάζουν όχι μόνο την κυκλοφορία των οχημάτων αλλά και τη λειτουργία των καταστημάτων, την προσβασιμότητα των πεζών και την ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Στην πλατεία Ελιάς, έναν από τους πιο πολυσύχναστους χώρους της πόλης, επαγγελματίες και πολίτες εκφράζουν παράπονα για τη σκόνη που δημιουργείται κατά τη διάρκεια των εργασιών, για την προσωρινή κατάληψη κοινόχρηστων χώρων και για την επιβάρυνση του πρασίνου από την εναπόθεση υλικών. Παράλληλα, δεν λείπουν οι ανησυχίες σχετικά με την ποιότητα ορισμένων προσωρινών αποκαταστάσεων και κατά πόσο αυτές θα χρειαστεί να επαναληφθούν στο άμεσο μέλλον.
Παρόμοια εικόνα παρουσιάζεται και στην οδό Ανοίξεως, όπου οι συνεχείς παρεμβάσεις έχουν δημιουργήσει σημαντικές δυσκολίες στην κυκλοφορία. Οδηγοί, κάτοικοι και επαγγελματίες περιγράφουν μια καθημερινότητα με καθυστερήσεις, περιορισμένη πρόσβαση και συνεχή μεταβολή των κυκλοφοριακών συνθηκών. Αντίστοιχες εργασίες εξελίσσονται και σε πολλές ακόμη συνοικίες, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση ότι ολόκληρη η πόλη βρίσκεται ταυτόχρονα σε φάση εκσκαφών.
Το ερώτημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην προσωρινή ταλαιπωρία. Η μεγάλη ανησυχία αφορά την επόμενη ημέρα. Οι κάτοικοι δεν αναρωτιούνται πλέον μόνο πότε θα ολοκληρωθούν τα έργα, αλλά κυρίως πώς θα είναι οι δρόμοι μετά την ολοκλήρωσή τους. Θα παραδοθούν πλήρως αποκατεστημένοι ή θα μείνουν διάσπαρτοι από αλλεπάλληλες τομές και μπαλώματα που με την πάροδο του χρόνου θα μετατραπούν σε νέες φθορές;
Το ερώτημα αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι τα έργα δεν περιορίζονται σε μία μόνο παρέμβαση. Τα τελευταία χρόνια διαφορετικές εταιρείες τηλεπικοινωνιών και ενέργειας έχουν πραγματοποιήσει εκσκαφές σε πολλά σημεία της πόλης, συχνά σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, δημιουργώντας την εντύπωση μιας διαρκούς επανάληψης εργασιών στους ίδιους δρόμους.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ολοένα και περισσότεροι πολίτες ζητούν σαφείς απαντήσεις για το ποιος θα εγγυηθεί ότι, όταν τα έργα ολοκληρωθούν, η Βέροια δεν θα παραμείνει μια πόλη με σύγχρονα δίκτυα κάτω από ένα οδικό δίκτυο γεμάτο πρόχειρες αποκαταστάσεις.
Το κρίσιμο ζήτημα της αποκατάστασης
Εκεί όπου πλέον εστιάζεται η δημόσια συζήτηση δεν είναι η αναγκαιότητα των έργων, αλλά η ποιότητα της αποκατάστασης των δρόμων. Το ερώτημα μπορεί να ακούγεται τεχνικό, στην πραγματικότητα όμως αφορά άμεσα την καθημερινότητα, την ασφάλεια των μετακινήσεων και τη διαχείριση του δημόσιου χρήματος.
Οι μηχανικοί γνωρίζουν ότι μια τομή στο οδόστρωμα δεν αρκεί να καλυφθεί απλώς με άσφαλτο. Η αποκατάσταση απαιτεί συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές, σωστή συμπύκνωση των υλικών και ποιοτική ασφαλτόστρωση, ώστε ο δρόμος να επανέλθει όσο το δυνατόν πιο κοντά στην αρχική του κατάσταση. Όταν οι διαδικασίες αυτές δεν τηρούνται ή όταν οι επεμβάσεις γίνονται αποσπασματικά, οι φθορές εμφανίζονται σχετικά σύντομα.
Οι πρώτες βροχοπτώσεις, οι μεγάλες θερμοκρασιακές μεταβολές και η καθημερινή κυκλοφορία βαρέων οχημάτων μπορούν να προκαλέσουν καθιζήσεις στις τομές. Από εκεί και πέρα ξεκινά ένας φαύλος κύκλος: το νερό εισχωρεί στις φθορές, επιταχύνει τη διάβρωση του οδοστρώματος και μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα εμφανίζονται ρωγμές και λακκούβες που απαιτούν νέες παρεμβάσεις.
Σε πολλές ελληνικές πόλεις, το τελικό κόστος αυτών των προβλημάτων δεν βάρυνε τις εταιρείες που πραγματοποίησαν τις εκσκαφές, αλλά τους ίδιους τους δήμους, οι οποίοι αναγκάστηκαν να διαθέσουν σημαντικούς πόρους για νέες ασφαλτοστρώσεις. Αυτή ακριβώς την εξέλιξη φοβούνται σήμερα αρκετοί κάτοικοι της Βέροιας.
Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό;
Το οικονομικό σκέλος του ζητήματος είναι ίσως το σημαντικότερο. Η πλήρης ασφαλτόστρωση ενός δρόμου αποτελεί μια δαπανηρή παρέμβαση. Όταν οι δρόμοι που επηρεάζονται από τις εκσκαφές είναι δεκάδες ή και εκατοντάδες, το συνολικό κόστος μπορεί να ανέλθει σε ιδιαίτερα υψηλά ποσά.
Γι' αυτό οι πολίτες ζητούν να γνωρίζουν από τώρα ποιος θα αναλάβει την ευθύνη εάν, μετά την ολοκλήρωση των έργων, απαιτηθούν εκ νέου εργασίες αποκατάστασης.
Οι συμβάσεις προβλέπουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τους αναδόχους όσον αφορά την αποκατάσταση των τομών. Εκείνο όμως που απασχολεί την τοπική κοινωνία είναι αν αυτές οι υποχρεώσεις επαρκούν ώστε να διασφαλίσουν την ποιότητα του συνολικού οδοστρώματος και όχι μόνο του σημείου όπου πραγματοποιήθηκε η εκσκαφή.
Δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι ένας δρόμος που έχει δεχθεί δεκάδες τομές είναι δύσκολο να επανέλθει στην αρχική του κατάσταση μόνο με αποσπασματικές επεμβάσεις. Αντίθετα, εκτιμούν ότι σε αρκετές περιπτώσεις απαιτείται συνολική ασφαλτόστρωση, προκειμένου να αποκατασταθεί η ομοιομορφία και η αντοχή του οδοστρώματος.
Η πρόταση του Δήμου
Στο πλαίσιο αυτό, ο Αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών Βέροιας, Άρης Λαζαρίδης, έχει διατυπώσει δημόσια μια πρόταση που, όπως υποστηρίζει, θα μπορούσε να περιορίσει τις συνεχείς παρεμβάσεις στους ίδιους δρόμους.
Όπως εξηγεί στην εφημερίδα μας, «το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στο δίκτυο φυσικού αερίου. Η κατασκευή της κεντρικής γραμμής δεν σημαίνει ότι ολοκληρώνονται οι εργασίες. Κάθε φορά που ένας ιδιοκτήτης αποφασίζει να συνδεθεί με το δίκτυο, απαιτείται νέα εκσκαφή για την ιδιωτική παροχή. Αν ένας δρόμος παραδοθεί και ασφαλτοστρωθεί πριν ολοκληρωθούν οι περισσότερες συνδέσεις, υπάρχει ο κίνδυνος να ξανανοίγει διαρκώς» και πρόσθεσε:
«Η πρόταση που έχει τεθεί προβλέπει να ενημερώνονται εγκαίρως οι κάτοικοι κάθε περιοχής και να τους δίνεται συγκεκριμένο χρονικό διάστημα —για παράδειγμα έξι μήνες— ώστε να υποβάλουν αιτήσεις σύνδεσης και να ολοκληρωθούν οι ιδιωτικές παροχές.
Μετά το πέρας αυτής της περιόδου θα μπορούσε να ακολουθήσει ενιαία ασφαλτόστρωση του δρόμου, με στόχο να αποφεύγονται νέες εκσκαφές για αρκετά χρόνια, εκτός από περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης».
Σύμφωνα με τον Αντιδήμαρχο, μια τέτοια πρακτική θα περιόριζε σημαντικά τις επαναλαμβανόμενες επεμβάσεις και θα εξασφάλιζε καλύτερη ποιότητα αποκατάστασης.
«Δεν είμαστε απέναντι στα έργα»
Ο κ.Λαζαρίδης ξεκαθαρίζει ότι «η δημοτική αρχή δεν αντιτίθεται στην ανάπτυξη σύγχρονων υποδομών». Όπως επισημαίνει, «τόσο τα δίκτυα οπτικών ινών όσο και οι νέες ενεργειακές υποδομές αποτελούν σημαντικές επενδύσεις για το μέλλον της πόλης».
Εκείνο που, σύμφωνα με τον ίδιο, χρειάζεται είναι «καλύτερος σχεδιασμός, αυστηρότερος έλεγχος και σαφείς υποχρεώσεις των αναδόχων ως προς την ποιότητα της τελικής αποκατάστασης».
Παράλληλα, αναφέρει ότι ο Δήμος έχει ήδη προχωρήσει σε νομικές ενέργειες για ζητήματα που σχετίζονται με την εκτέλεση των έργων, επιδιώκοντας να διασφαλιστεί η προστασία των δημοτικών υποδομών και του δημόσιου συμφέροντος.
«Το πιο ανησυχητικό είναι ότι πολλοί πολίτες θεωρούν πως πρόκειται για έργα του Δήμου, με αποτέλεσμα η δημοτική αρχή να καλείται να διαχειριστεί τις συνέπειες και τη δυσαρέσκεια των κατοίκων. Είναι έργα που κάνουν τα αρμόδια Υπουργεία, χωρίς καν να ρωτήσουν τους Δήμους. Οι εταιρείες απολογούνται απευθείας στο Υπουργεία» κατέληξε ο Άρης Λαζαρίδης.
Η ανάγκη για καλύτερο συντονισμό
Ένα ακόμη ζήτημα που αναδεικνύεται μέσα από τις συζητήσεις στην τοπική κοινωνία είναι ο συντονισμός των έργων. Τα τελευταία χρόνια, διαφορετικοί πάροχοι τηλεπικοινωνιών και ενέργειας έχουν πραγματοποιήσει παρεμβάσεις στο υπόγειο δίκτυο της Βέροιας, με αποτέλεσμα οι ίδιοι δρόμοι να ανοίγουν επανειλημμένα για διαφορετικές εργασίες.
Η εικόνα αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το κατά πόσο υπάρχει ένας ενιαίος σχεδιασμός, που θα επιτρέπει την εκτέλεση πολλών εργασιών ταυτόχρονα, ώστε να αποφεύγονται οι συνεχείς εκσκαφές στο ίδιο σημείο.
Για τους κατοίκους, το αποτέλεσμα είναι ορατό στην καθημερινότητά τους. Κυκλοφοριακές δυσκολίες, περιορισμένη πρόσβαση σε κατοικίες και καταστήματα, αυξημένη σκόνη, θόρυβος και μια γενικευμένη αίσθηση ότι η πόλη βρίσκεται σε μόνιμη εργοταξιακή κατάσταση.
Οι επαγγελματίες, ιδιαίτερα όσοι δραστηριοποιούνται στο κέντρο της Βέροιας, επισημαίνουν ότι η παρατεταμένη διάρκεια των έργων επηρεάζει την εμπορική κίνηση, ενώ οι κάτοικοι ζητούν μεγαλύτερη ενημέρωση για το χρονοδιάγραμμα των εργασιών και τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις.
Ποιος ελέγχει την ποιότητα των έργων;
Ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα αφορά τον μηχανισμό ελέγχου.
Οι ανάδοχοι έχουν συμβατική υποχρέωση να αποκαθιστούν τις τομές που πραγματοποιούν. Ωστόσο, οι πολίτες ζητούν να γνωρίζουν ποιος πιστοποιεί ότι κάθε αποκατάσταση ανταποκρίνεται στις προβλεπόμενες τεχνικές προδιαγραφές και ποιος παραλαμβάνει οριστικά τα έργα.
Το ενδιαφέρον στρέφεται επίσης στη διάρκεια της ευθύνης των αναδόχων. Αν μετά από έναν ή δύο χειμώνες εμφανιστούν καθιζήσεις ή άλλες αστοχίες, ποιος θα αναλάβει την αποκατάστασή τους; Θα ενεργοποιηθούν οι προβλεπόμενες εγγυήσεις ή θα χρειαστεί να παρέμβει ο Δήμος με δικούς του πόρους;
Πρόκειται για ερωτήματα που αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η συντήρηση του οδικού δικτύου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δαπάνες κάθε δήμου. Εάν οι αποκαταστάσεις δεν αποδειχθούν ανθεκτικές στον χρόνο, το οικονομικό βάρος ενδέχεται να μεταφερθεί στους δημοτικούς προϋπολογισμούς, στερώντας πόρους από άλλα έργα και ανάγκες της πόλης.
Υποδομές με προοπτική, αλλά και με ποιότητα
Η συζήτηση που έχει ανοίξει στη Βέροια δεν αφορά την αντίθεση στην τεχνολογική ή ενεργειακή πρόοδο. Αντίθετα, οι περισσότεροι αναγνωρίζουν ότι τα δίκτυα νέας γενιάς αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη της περιοχής, την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Το ζητούμενο είναι η ανάπτυξη αυτή να πραγματοποιηθεί με τρόπο που θα αφήσει πίσω της μια καλύτερη πόλη και όχι ένα υποβαθμισμένο οδικό δίκτυο.
Σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, παρόμοια έργα συνοδεύονται από ενιαίο σχεδιασμό, αυστηρή επίβλεψη και ολοκληρωμένες αποκαταστάσεις των δρόμων μετά την ολοκλήρωση όλων των υπόγειων δικτύων. Έτσι αποφεύγονται οι συνεχείς επεμβάσεις και περιορίζεται σημαντικά η ταλαιπωρία των κατοίκων.
Η συζήτηση αυτή φαίνεται πλέον να ανοίγει και στη Βέροια, καθώς ολοένα και περισσότεροι πολίτες ζητούν διαφάνεια, καλύτερο προγραμματισμό και σαφείς δεσμεύσεις για την τελική εικόνα της πόλης.
Το πραγματικό διακύβευμα
Το στοίχημα για τη Βέροια δεν είναι αν θα αποκτήσει φυσικό αέριο ή δίκτυα οπτικών ινών. Αυτή η εξέλιξη θεωρείται δεδομένη και αποτελεί μέρος του εκσυγχρονισμού των υποδομών της.
Το πραγματικό διακύβευμα είναι αν οι εργασίες αυτές θα αφήσουν ως παρακαταθήκη μια πόλη με σύγχρονα δίκτυα και ασφαλείς, λειτουργικούς δρόμους ή αν θα δημιουργήσουν προβλήματα που θα απασχολούν τη δημοτική αρχή και τους κατοίκους για πολλά ακόμη χρόνια.
Οι απαντήσεις στα ερωτήματα που τίθενται σήμερα θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο θα αξιολογηθούν τα έργα όταν ολοκληρωθούν. Γιατί η επιτυχία μιας τόσο μεγάλης παρέμβασης δεν μετριέται μόνο από τα χιλιόμετρα δικτύων που κατασκευάστηκαν, αλλά και από την ποιότητα της αποκατάστασης που θα παραδοθεί στους πολίτες.
Η Βέροια χρειάζεται σύγχρονες υποδομές. Χρειάζεται όμως εξίσου δρόμους ασφαλείς, ανθεκτικούς και σωστά αποκατεστημένους. Και αυτό δεν αποτελεί μόνο τεχνική απαίτηση. Αποτελεί υποχρέωση απέναντι στους κατοίκους και στις επόμενες γενιές.
Καθώς οι εργασίες συνεχίζονται, η προσοχή όλων στρέφεται πλέον στην επόμενη ημέρα. Η πόλη θα κριθεί όχι μόνο από την έκταση των έργων που εκτελούνται σήμερα, αλλά και από την ποιότητα του αποτελέσματος που θα παραδοθεί αύριο.
Κώστας Τσιμόπουλος / Εφημερίδα "Βέροια"
